"Give bees a chance" Vorig jaar was 'het jaar van de bij' en sindsdien is er, vooral over de achteruit gang van de soort, veel gepubliceerd. Een update door redactielid Frans Buijze. 2012 was het Jaar van de Bij. We zijn nu bijna twee jaar verder en inmiddels gebeurt er veel om de toestand in de bijenwereld te verbeteren. Op een Engels spandoek stond een passende oproep te lezen: "Give Bees a Chance" - een mooie woordspeling op John Lennons oproep van lang geleden. Bijensterfte De aanleiding voor het bijenjaar was de massale sterfte van hele bijenkolonies. Zo'n sterfte is schadelijk voor de biodiversiteit én voor de voedselvoorziening, want de bij en bestuiven planten die daardoor kunnen voortbestaan en vrucht dragen - ons sma kelijk fruit zou niet zonder ze kunnen! Deze ramp, deze "Colony Collapse Disorder", werd toegeschreven aan verschillende factoren: Als eerste waren er de virussen die door de Varroa-mijt onder de bijenvolken werden verspreid. Eén onderzoeker zei het heel duidelijk: "Zoals de vlooien van ratten vroeger de pest rondbrachten, zo bracht de Varroa-mijt de dodelijke virus sen over op de bijenvolken." Dan hebben ongunstige weersomstan digheden meegespeeld. Langdurige kou, gevolgd door een nat voorjaar of een natte zomer kan een bijenvolk net te veel zijn. Ook de veranderingen bij de moderne landbouw worden genoemd. Kleine per celen gescheiden door heggen, bloemen weides of ruigtes hebben plaatsgemaakt voor grootschalige arealen monocultuur waar de grote landbouwmachines goed hun werk kunnen doen, maar waar de bijen geen voedsel vinden. Of door voedselschaarste, omdat minder herfstbloemen (bijvoorbeeld in wegber men) tot bloei komen. En tot slot de nieuwste 'terminator' Imida- cloprid. Eind 2013 zal het gebruik van dit bestrijdingsmiddel op Europees niveau door wetgeving aan strengere regels worden gebonden. Neonicotinoïden Imidacloprid is een neonicotinoïde, een systemisch pesticide en een zenuwgif dat alleen insecten treft. Het wordt gespoten op gewassen of verwerkt in akkerbodems. Een andere toepassing is de zaden met dit bestrijdingsmiddel te omhullen. Zo'n zaadcoating zorgt ervoor dat het middel door de sapstroom in alle cellen van de plant wordt opgenomen dus ook in het bijenvoedsel, in de nectar en het stuifmeel. Imidacloprid bestrijdt de luizen die de plant belagen op effectieve manier, ware het niet dat er grote bijkomende sterfte optreedt bij wenselijke insecten zoals bijen. Aangenomen wordt dat deze verschillende factoren elkaar moeten hebben versterkt waardoor de klap nog harder is aangeko men! De gedomesticeerde honingbij (Apis mellifera) werd zwaar getroffen. De extra aandacht voor bijen blijft daarom langer nodig dan één enkel speciaal bijenjaar. Navigatieproblemen In laboratoriumtests met Imidacloprid le ken de bijen er eerst goed van af te komen en geen schade op te lopen. Maar wat prak tijktests later hebben kunnen aantonen, is dat deze stof de bijen niet meteen doodde, maar wel hun richtingsgevoel verstoorde waardoor ze moeite kregen hun stuif- meelbron en hun korf te bereiken. Daarop verzwakte hun weerstand, wat uitliep op een trage, voortijdige dood. Proeven van o.a. Randolf Menzel (neurobioloog, Freie Universitat Berlin) toonden door neonico tinoïden versufte bijen die verdwaalden in hun eigen gebied. De bijen kregen een minuscule antenne aangemeten en hun vlucht werd met radar gevolgd. Ze gingen verward in de rondte dolen. De bijen uit de controlegroep bleven daarentegen doelge richt af- en aan vliegen. Uit zijn tests bleek verder dat door inwerking van het gif de onderlinge communicatie over de locatie van voedselbronnen niet goed overkwam - niet "begrepen" werd. Hij doelde daarmee op de "bijendans," de cirkelvormige en line aire bewegingen waarmee de werksters de hoek ten opzichte van de zon en de afstand tot de voedselbron aan elkaar overbrengen. Een Europees besluit Ondertussen publiceerde het Europese Parlement in december 2012 het rapport: "Bestaand wetenschappelijk bewijs van de gevolgen voor de bijen van de neonicotino- ide bestrijdingsmiddelen." Eind april 2013 besluit de Europese Commissie neonicoti noïden per 1 december van hetzelfde jaar te verbieden, voor 2 jaar en voor bepaalde gewassen, zoals mais, erwten, koolzaad, zonnebloemen en katoen. Alle lidstaten moeten dit besluit uitvoeren, ook die lan den die hebben tegengestemd. Het verbod geldt voor drie neonicotinoïden, namelijk Imidacloprid en Clothianidin, geproduceerd door Bayer Crop Science uit Duitsland, en Thiamethoxam van het Zwitserse Syngenta. Het effect Het is afwachten wat dat deelverbod ople vert. Er zitten wel een paar mitsen en maren aan het besluit. Tijdens een zitting van de beroepscommissie op 29 april steunden niet alle EU-lidstaten het voorstel van de Commissie. Andere neonicotinoïden, met al

Tijdschriftenbank Zeeland

t Duumpje | 2013 | | pagina 8