Basters drijfslak 5 Oftewel Heleobia stagnorum (Gmelin, 1791) in Zeeuws-Vlaanderen In onze vereniging zitten geen actieve leden die zich om slakken bekommeren, maar we zijn erg gelukkig dat o.a. Harry Raad zich af en toe naar ons landje omziet en ons een verslag doet toekomen. In 2010 is inventarisatiewerk verricht naar het voorkomen van Basters drijfslak (Heleobia stagnorum) op Zuid-Beveland. Dit landelijk zeldzame slakje komt nog in Zeeland voor, maar er is weinig concrete informatie over zijn actuele verspreiding. In een poging daar meer helderheid over te krijgen, heeft de schrijver het plan opgevat om deze soort te gaan zoeken in de Zeeuw se binnenwateren. Met mede-onderzoeker Jaap Woets staan ze bekend als de "Basters Equipe". Zuid-Beveland, Tholen, Schouwen-Dui- veland zijn eerder onder de loep genomen, en nu was het de beurt aan Zeeuws-Vlaan deren. Het resultaat was matig. Basters drijfslak Basters drijfslak is sinds het uitkomen van de atlas voor mariene mollusken (De Bruyne, et al., 2013) in Nederland te be schouwen als een Zeeuwse soort. Recente waarnemingen - na 1985 - zijn alleen nog in deze provincie gedaan. De "Basters Equipe" heeft aan die kennis behoorlijk bijgedra gen, maar het werk was nog niet af. Met de onderhavige inventarisatie beschouwen we het Zeeuwse project nu als afgerond. "Langs de oevers van grotere wateropper vlakten wuift een zoom van riet, waartussen lisdodden en biezen zich verschuilen. Meer in het water groeien kroos, waterranonkel, waterweegbree, hoornblad, enz." Dat schreef streekbeschrijver J.Ch. Cornelis in 1943 in zijn beschrijving van het Land van Cadzand, ofwel Zeeuws-Vlaanderen ten westen van de Braakman. Met een derge lijke typering van het binnenwater lijkt een zoektocht naar Basters drijfslak kansloos; het duidt op zoete, hooguit zwak brakke omstandigheden. Er is een sprankje hoop uit het werkje te halen door tegenstrijdige informatie. "Gewone bryozoënkalk wordt in Zeeuws-Vlaanderen vrij veel in sloten en kreken gevonden." Hiermee wordt een fenomeen van brak water opgevoerd. Het zal duidelijk zijn dat dit zomaar wat flarden tekst zijn, anekdotische informatie zoals streekbeschrijvers die kunnen bijeenschrij- ven. Zeeuws-Vlaanderen kent, net als de andere delen van de provincie Zeeland, bedijkt en door overstromingen geteisterd polder land. Basters drijfslak is potentieel aan te treffen in het brakke water van voormalige doorbraakkreken, -kolken en binnengedijk- te kreken; in mindere mate in watergangen en sloten. Die landschapselementen zijn dus ook hier bezocht. De methode van wer ken bestond in het doen van vangsten en tellingen in het veld, met de bedoeling het materiaal daarna meteen terug te brengen in het eigen water. Voor meer detail over achtergronden en aanpak wordt verwezen naar Raad, 2012. Door ons werk in de Slakkenwerkgroep KNNV afdeling Bevelanden - in de periode 2002-2010 - was al ervaring met Zeeuws- Vlaanderen opgedaan. Voorzover relevant, zijn de toenmalige waarnemingen opgeno men in dit verslag. In dit verslag worden zoet- en brak water onderscheiden op grond van het wel of niet voorkomen van bio-indicatoren voor dat milieu. 'Echte' zoetwatersoorten drin gen ook wel in licht brak (tot brak) water door. De ovale poelslak is zo'n soort; wij zagen hem echter nooit in combinatie met de echte brakwaterslakken. Bij deze soort trokken we de grens tussen zoet en brak. Jenkins' waterhoren neemt een ondui delijke positie in door het voorkomen in beide watertypen. Wateren met enkel deze soort worden om praktische reden als brak onderscheiden. Op pad De keuze voor de te bezoeken binnen wateren was deels voorbereid, deels spontaan. De eerder genoemde atlas van Mariene mollusken bood ons inzicht in het voorkomen van brak water door naar de verspreidingskaart van Basters drijfslak en opgezwollen brakwaterhoren te kijken. Deze twee soorten treden ook samen op. 24 kilometerhokken zijn voor die soorten opgegeven, respectievelijk 7 en 22, waar van 5 hokken gezamenlijk. Deze kilometer- hokken zouden dus kansrijke plekken voor het vinden van onze doelsoort bieden. De topografische kaart bekijkend, hebben we toch heel wat kilometerhokken uit de schelpenatlas genegeerd, vooral omdat 20 40 60 30 50 70 o n ezochte kilometerhokken met brak water, 2 mejf Basters drijfslak (B.)

Tijdschriftenbank Zeeland

t Duumpje | 2013 | | pagina 5